AgileKoc ToolsGeri Bildirim Nedir? (İş Yerinde Doğru Geri Bildirim Rehberi)
Geri bildirim (feedback) nasıl verilir? Pozitif, gelişim ve mikro feedback türleri, zamanlama, Türkiye'ye özel pratik örnekler ve sık yapılan hatalar.
Geri Bildirim Nedir?
Geri bildirim (feedback), bir kişinin davranışının veya ortaya koyduğu işin başkalarında yarattığı etkiyi net biçimde anlatıp, gerekiyorsa iyileştirme için yön vermektir.
Amaç "iç dökmek" ya da "hata yakalamak" değil; davranışı görünür kılıp sonucu iyileştirmektir.
Türkiye'de geri bildirim konusu biraz hassas:
"Alınıyor mu?", "Bana mı laf sokuyor?", "Yüzümü mü düşürecek?" gibi endişeler yüzünden çoğu zaman ya hiç konuşulmuyor ya da birikmiş konu patlıyor.
O yüzden iyi geri bildirim, sadece iletişim becerisi değil; ekipte güveni ve performansı belirleyen bir "sistem" gibi düşünülmeli.
Geri Bildirimin 3 Temel Amacı
İyi geri bildirim şu üç soruya cevap verir:
- Davranışı netleştirmek: "Ne oldu?"
- Etkisini görünür kılmak: "Bunun etkisi ne?"
- Gelecek için yön vermek: "Bundan sonra neye ihtiyacımız var?"
Bu üçü yoksa geri bildirim genellikle "yorum"a dönüşür: muğlak, kişisel, tartışmaya açık.
Geri Bildirim Türleri: Pozitif, Gelişim ve Anlık Mikro Geri Bildirim
Geri bildirim üç ana türde düşünülebilir:
1) Pozitif Geri Bildirim (Güçlendiren)
Pozitif geri bildirim övgü değildir. "Harikasın" demek iyi hissettirir ama öğretmez.
İyi pozitif geri bildirim ne yapıldı ve neden değerli sorularını cevaplar.
Örnek (gerçek hayattan):
Bir ekip üyesi müşteri toplantısında teknik detayı sadeleştirip kararı hızlandırdı.
❌ Zayıf: "Süper anlattın, helal."
✅ Güçlü: "Bugünkü müşteri görüşmesinde teknik kısmı iki örnekle sadeleştirmen sayesinde karar 15 dakikada çıktı. Bu, ekibin hızına direkt etki ediyor."
Bu cümle, o davranışın tekrarını teşvik eder.
2) Gelişim Geri Bildirimi (İyileştiren)
Gelişim geri bildirimi "kötü performans" demek değildir. Çoğu zaman iyi niyetle yapılan ama sonuçta işin kalitesini düşüren davranışları düzeltmeyi hedefler.
Örnek:
Bir kişi sprint içinde sürekli "acil" diye iş sokuyor, takımın planı bozuluyor.
❌ Zayıf: "Sen yüzünden plan yapamıyoruz."
✅ Güçlü: "Son iki sprintte plan dışı işleri 'acil' diye devreye aldığımızda sprint hedefi kayıyor. Bu hafta yeni iş gelince önce 10 dakikalık triage yapıp 'gerçek acil mi' kararını birlikte verelim."
Kişiyi suçlamıyor; davranışı ve sistemi konuşuyor.
Kültür Kazanır: Sahadan Ofise Çeviklik
Mikro yönetim, rapor takıntısı ve güven eksikliğini sahadan okuyun. Futbol sahasındaki dinamikler ile iş dünyasındaki kontrol refleksini paralel bir anlatımla keşfedin.
Türkçe e-kitap
3) Mikro Geri Bildirim (Anlık, Küçük, Sık)
Türkiye'de en çok işe yarayan formatlardan biri bu. Çünkü "büyük konuşma" gerilim yaratırken, küçük ve hızlı geri bildirim normalleşir.
Örnekler:
- "Şu cümleyi böyle kurman iyi oldu, toplantı sakin kaldı."
- "Bunu Slack'te tek mesaj yerine maddeler halinde atarsan daha hızlı ilerleriz."
Mikro geri bildirim kültürü oluşursa, performans dönemi geldiğinde kimse "ben bunları ilk kez duyuyorum" demez.
Ne Zaman Geri Bildirim Verilmeli? (Zamanlama Rehberi)
Zamanlama, geri bildirimin yarısıdır. Aynı cümle doğru zamanda "gelişim" olur, yanlış zamanda "aşağılama" gibi algılanır.
En İyi Zaman: "Sıcak Ama Sakin"
- Olayın üzerinden çok geçmeden (hafıza taze)
- Duygu yoğunluğu düşmüşken (savunma moduna girmeden)
Pratik kural:
- Küçük konu: aynı gün / 24 saat içinde
- Büyük konu: 24–72 saat içinde, kısa hazırlıkla
Ortam: Kalabalıkta Değil, Birebir
Türkiye'de kalabalıkta geri bildirim çoğu kişide "itibar kaybı" hissi yaratır. Özellikle gelişim geri bildirimi asla toplantı ortasında verilmemeli.
Pozitif geri bildirim içinse iki seçenek var:
- Takıma örnek olsun istiyorsan kalabalıkta (kısa ve net)
- Kişi mahcup oluyorsa birebir
Kanal: Yazılı mı Sözlü mü?
- Duygusal konu / gelişim: sözlü (1:1)
- Net talimat / küçük düzeltme: yazılı (Slack, e-posta) olabilir
Ama yazılı geri bildirimde ton kolay yanlış anlaşılır. Emojiyi abartmadan, net ve saygılı yaz.
İyi Geri Bildirimin Formülü (Çok Basit, Çok Etkili)
İyi geri bildirim şu sorulara cevap verir:
- Ne gördüm? (gözlem)
- Etkisi ne oldu? (sonuç)
- Ne istiyorum? (beklenti/alternatif)
Bu, "kişilik" yerine "davranış" konuşmayı sağlar.
Örnek cümle şablonu:
"Dün X toplantısında Y yaptığında, Z etkisi oluştu. Bundan sonra şunu deneyelim: …"
Örnekler: 'Feedback Nasıl Verilir?' (Pozitif + Gelişim)
Pozitif Örnekler
- "Dünkü demo'da riskleri önceden söylemen sayesinde yönetim daha gerçekçi beklentiyle çıktı. Bu, ekibi korudu."
- "Backlog'u önceliklendirirken 'neden'leri yazman ekipte netlik sağladı, geliştirme daha az soru sordu."
Gelişim Örnekleri
- "Code review'de sadece 'bunu böyle yapma' yazınca neyi düzeltmem gerektiğini anlamıyorum. Aynı yoruma bir örnek ekleyebilir misin?"
- "Toplantılara 5–10 dakika geç girdiğinde konu dağılıyor ve karar uzuyor. 2 hafta boyunca ilk 10 dakikayı sabitleyelim mi?"
Türkiye'de En Sık Yapılan Geri Bildirim Hataları
1) "Kişiliğe" Saldırmak
❌ "Sen sorumsuzsun."
Bu cümle davranışı düzeltmez; kavga çıkarır.
✅ Doğrusu: davranışı tarif et.
"Son 3 teslimde tarih kaçtı; planlamayı birlikte netleştirelim."
2) Genelleme Yapmak
❌ "Hep böyle yapıyorsun."
İnsan beynini savunmaya geçirir.
✅ Doğrusu: somut örnek ver.
"Dünkü ve önceki toplantıda söz kesildi."
3) Biriktirip Patlamak
Performans döneminde "6 ayın hesabını görmek" Türkiye'de çok yaygın. Sonuç: kişi şok olur, güven kırılır.
✅ Doğrusu: küçük küçük, düzenli.
4) Çözüm Dayatmak
❌ "Bundan sonra böyle yapacaksın."
Bazı durumlarda gerekir ama çoğu durumda direnç doğurur.
✅ Doğrusu: seçenek sun, ortaklaş.
"İki alternatif var: A mı deneyelim B mi?"
5) Yanlış Yerde Vermek
Kalabalıkta gelişim geri bildirimi = itibar savaşı gibi algılanır.
Özellikle hiyerarşik ortamlarda bu çok kırıcı olur.
Geri Bildirim Alırken de İşin Yarısı Sende
Ekipte "geri bildirim verilir" ama "alınmazsa" kültür oluşmaz. Basit 3 kural:
- Savunma yerine merak: "Bunu hangi örnekte gördün?"
- Niyeti varsay: "İyileşmemi istiyor."
- Aksiyon çıkar: "Tamam, şu denemeyi yapacağım."
💡 Pratik İpucu: Birebir geri bildirim konuşmalarında notlar hazırlamak ve örneklerle desteklemek istiyorsan Feedback Assistant aracımızı kullanabilirsin.
Mini Kontrol Listesi (Göndermeden Önce Kendine Sor)
Geri bildirim vermeden önce bu 5 soruyu kontrol et:
- ☐ Bu geri bildirim davranış mı anlatıyor, kişilik mi?
- ☐ Somut örnek var mı?
- ☐ Etkisini net söyledim mi?
- ☐ Kırmadan net mi?
- ☐ Bir sonraki adım açık mı?
Bu 5'ten 3'ü bile varsa, çoğu geri bildirimden iyi noktadasın.
🔄 Ekip için: Sürekli geri bildirim kültürü oluşturup ekip içi peer feedback döngüsü kurmak istiyorsan FeedBackLoop aracımıza göz atabilirsin.